Çocukluk travmaları, özellikle duygusal ihmal, reddedilme veya ebeveynin istikrarsız davranışlarıyla bağlantılı olduğunda, yetişkinlikte ilişkilerde sınır koyamama ve karşındakini değiştirmeye çalışma davranışlarıyla kendini gösterebilir.
Travma yaşamış bir çocuk, sevgi ve kabul ihtiyacını hayatta kalma stratejisi olarak içselleştirir. Bu çocuk öğrenir ki:
• “Sevgi almak için kendimi göstermeliyim”
• “Beni inciten insanları ikna etmeliyim, yoksa kaybolurum”
Yani, sınır koymak yerine, karşı tarafın davranışını değiştirmeye çalışmak bir tür uyum stratejisidir. Bu davranış, aslında çocuğun kendi değerini ve duygusal güvenliğini korumaya çalıştığı bir yöntemdir.
• Travma, güvenli bir bağlanma modeli geliştirmeyi engeller.
• İçsel çocuk, “beni gören, anlayan biri olmalı” mesajını taşır.
• Bu nedenle, yetişkin ilişkilerinde, karşı tarafın olumsuz davranışlarını “ben onu ikna edebilirim” mantığıyla düzeltmeye çalışır.
• Fakat bu döngü çoğu zaman hayal kırıklığı ve yorgunluk yaratır, çünkü karşındaki kişinin davranışlarını değiştirmek senin kontrolünde değildir.
Tipik belirtiler
1. Karşındaki kişi seni kırdığında, hızlıca özür beklemek veya onu ikna etmeye çalışmak
2. Kendi ihtiyaçlarını geri plana atmak, onun rahatını önceliklendirmek
3. Sürekli olarak ilişkide “çabalamak” ve karşı tarafın davranışlarını düzeltmeye çalışmak
4. Sınır koyma konusunda zorlanmak ve rahatsız edici davranışları tolere etmek
Öneriler
• Öncelikle farkındalık geliştirmek: “Ben bunu çocukluk travmamdan kaynaklı yapıyorum.”
• Küçük sınırlar koyma pratiği yapmak: mesela rahatsız olduğunda “Bu konuda konuşmak istemiyorum” diyebilmek.
• İçsel çocuğu dinlemek: travmatik çocukluk anılarını hatırlamak ve kendini şefkatle onaylamak.
• Terapi desteği: özellikle psikodinamik veya bağlanma odaklı terapi, bu döngüyü kırmakta çok etkilidir.
Özet:
Çocukluk travmasının görünmeyen izi, yetişkinlikte sınır koymak yerine insanları değiştirmeye çalışma eğilimidir. Bu davranış, bir strateji değil, eski bir yaradır; farkındalık ve bilinçli sınırlarla bu yara iyileştirilebilir.
Uzm. Psik. Dan. Mızgin Kılıç 